Restauratie

Eind jaren tachtig stond het huis leeg en was het er zo erg aan toe dat afbraak dreigde. Het advies waarop De Warande haar statuut van beschermd monument kreeg, was niet mild over de bouwfysische toestand.

Een nieuwe eigenaar, kunsthistoricus Paul Vandenbroeck, liet dringende herstellingswerkzaamheden uitvoeren:

• Het dak werd vernieuwd,
• de verdwenen top van de achtergevel werd herbouwd,
• de gevel voor- en achteraan gestabiliseerd en verankerd.
• Grote gaten in de keldermuren werden gedicht.
• De zolderverdieping kreeg een nieuwe eiken vloer en dito schrijnwerk.
• De zolder werd een sober ingerichte ‘loft’, met een klein keukentje en een badkamertje.
• Vandenbroeck haalde op de eerste en gelijkvloerse verdieping oude, versleten vloeren en tussenschotten weg.
• De 16e-eeuwse wenteltrap, gerecupereerd uit het Mechelse huis ’t Vliegend Peert, werd geplaatst door aannemer Piet Strauven.

Door zijn toedoen kwam De Warande op 2 oktober 1989 op het voorontwerp van de lijst van voor bescherming vatbare monumenten. Op 22 maart 1991 beschermde toenmalig minister Louis Waltniel het huis als monument, “om reden van artistieke en historische waarde”.

Op 23 augustus 1999 kwam het nog grotendeels bouwvallige huis in het bezit van Elisabeth Houben en Axel Buyse, met de bedoeling het verder te restaureren en er te gaan wonen. Begin 2004 startte de restauratie, met subsidies van de Vlaamse Overheid, de provincie Vlaams-Brabant en de stad Leuven. Onder toezicht van ir. Piet Stevens was het werk in 2006 grotendeels voltooid.

De fiscus strooide roet in het eten met een forse claim omdat het huis niet tijdig bewoond zou zijn: te laat geleverde keukenapparaten golden als overmacht, een aanslepende restauratie van een beschermd monument niet.

Daarna moesten nog de dakgoten worden aangepakt, regenwater dat bij felle wind door de glasramen van de achtergevel sijpelde, en vochtproblemen aan de kant van een aangrenzend studentenhuis. Het huis kreeg de Monumentenprijs van de provincie Vlaams-Brabant en eindigde als tweede voor de Vlaamse Monumentenprijs.

Het grootste probleem voor het verdere beheer zijn de strenge isolatienormen. Ten tijde van de restauratie mocht er geen dubbel glas gebruikt worden, en overschakelen zou nu tot hoge kosten leiden. Volgens experts van Erfgoed kunnen de muren bij te sterke isolatie beginnen ‘zweten’ door de zouten die zich er in al die eeuwen hebben opgehoopt. Zware gordijnen en bij vriesweer een houtvuur houden de stookkosten voorlopig onder controle.

De barokke voorgevel dateert van 1664, luidens de cartouche op die gevel. Daarvoor had De Warande naar alle waarschijnlijkheid een laatmiddeleeuwse trapgevel, en nog eerder een houten voorgevel. Opmerkelijk is hoe intact het voorhuis structureel gebleven is: de indeling werd in de jongste eeuwen niet meer ingrijpend gewijzigd.

In de top van de voorgevel zit een natuurstenen laadvenster. De zolder is opengewerkt met twee ovaalronde oculi in de achtergevel en bewaart haar dakconstructie met genummerde spanten en een grote windas. Boven de barokke rondboogdeur zit een sluitsteen met een hert in een warande, en tussen de twee bouwlagen staat een bijna onleesbaar opschrift: In De Warande Estaminet, een verwijzing naar de vroegere bestemming als brouwerij en drankwinkel.